Thursday, July 16, 2009

Kugiran Les Cloden Kuala Kedah

Saya rasa mungkin ramai di kalangan anak Kuala Kedah yang tidak tahu bahawa di Kuala Kedah pada era tahun 60-an dahulu telah wujud satu kumpulan gitar rancak atau ringkasnya KUGIRAN. Kumpulan tersebut yang terdiri daripada sekumpulan anak muda telah bersetuju memilih 'Les Cloden' sebagai nama kumpulan mereka.

Kumpulan Les Cloden lahir seiring dengan kebangkitan pop yeh yeh di Tahun 60an. Kumpulan ini khabarnya pernah mencuba bakat mereka di pertandingan Juara Kugiran yang populer di TV pada waktu itu namun nasib tidak menyebelahi mereka apabila terkandas di peringkat saringan akhir.

Antara mereka yang saya masih ingat menganggotai kumpulan ini ialah Idrus Said (seorang kakitangan telekom dan adik kepada Pak Razak gunting rambut) sebagai pemain gitar utama, Cikgu Osman Bashah , manakala penyanyi terdiri daripada Mohd.Noor Md.Zain (adik Cikgu Mud), Cik Puteh Hassan (anak Mak Leha Pak Hassan) dan Norma Pak Leh Tok Onn.

Saya masih ingat sewaktu berusia lapan atau sembilan tahun saya kerap berdiri dekat dengan beranda rumah Pak Said Engineer khusus untuk melihat dari dekat anggota kumpulan Les Cloden berlatih menyanyi.

Kumpulan Les Cloden sering menerima undangan di majlis kenduri kahwin di sekitar Kuala Kedah dan kawasan berdekatan pada masa tersebut. Biasanya orang yang paling sebok di atas pentas sebelum Les Cloden memulakan persembahannya ialah Pak Hussein Arab. Pak Husssein diberi tanggungjawab sebagai stage manager bagi memastikan balai kenduri yang dijadikan pentas tidak dicerobohi atau diganggu oleh kanak-kanak yang menunggu ramai di bawah.

Menurut satu sumber, sebelum muncul Les Cloden telah wujud satu kumpulan muzik tidak bernama yang dianggotai oleh para guru sekolah Seberang Nyonya dan Sekolah Kebangsaan Kuala Kedah. Kumpulan yang menjadikan muzik sebagai hobi mengisi masa lapang memilih rumah guru yang terletak di sebelah kantin lama Seberang Nyonya sebagai tempat latihan mereka. Rumah guru tersebut pada pertengahan tahun 60an dihuni oleh Cikgu Zainudin Meera yang masih bujang ketika itu.

5 comments:

Anonymous said...

Lama tak pi makan laksa Telok Kechai..

azmi990 said...

Laksa Telok Kechai...Din Laksa, Don Laksa dan Ya Laksa...pulut sambai kat situ pun sedap...

shamsul said...

assalamualaikum saudara Azmi...Sebenarnya saya ni generasi awal 70an dari Kg Baru. Bila cerita cerita nostalgia macam ni saudara olah saya pun teruja juga. Seronok ingat masa kecik2. Saya dulu sekolah dalam kota. Ingat lagi kg baru, sbg kota depa panggil pulau kelam.hehehehe. Saya masih ingat pasar malam kat jbt laut. Penah kalau tak silap saya orkes el suraya mai buat persembahan di padang bola depan pejabat PN. La da naik rumah kedai habis.

azmi990 said...

Terima kasih Shamsul...Saya cuma cerita pengalaman saya masa kecik serta kisah silam yang disampaikan kepada saya untuk tatapan generasi Kuala Kedah sekarang...

anakjatikolakedah said...

salam. buat semua anak-anak kola kedah, saya generasi 80 an yang tinggal di Kg Huma (dkt kg telok talipon).. saya anak pak lah dan cucu kepada tok saad lengkaq, (mungkin ada yang mengenali nama-nama ini)tauke bot yang mahsyur sehinggalah meninggal pada sekitar tahun hujung 70 an..

Ghazal Parti Seberang Kampung Baru Kuala Kedah

Pada era tahun 50-an, 60-an serta pada awal tahun 70-an terdapat banyak kumpulan seni dan hiburan muncul di Kuala Kedah. Kemunculan kumpulan-kumpulan ini dikatakan bagai cendawan tumbuh selepas hujan. Diceritakan bahawa setiap kampung di Kuala Kedah mempunyai kumpulan hiburan mereka masing-masing. Kampung Tengah dikatakan terkenal dengan kumpulan pancaragam, Kampong Ulu dengan kumpulan boria, Kampung Seberang Kota dengan kumpulan tarian sementara Seberang Kampong Baru pula dengan kumpulan Ghazal Parti.

Kumpulan Ghazal Parti Seberang Kampong baru ditubuhkan pada tahun 1955 oleh sekumpulan anak muda di kawasan itu yang di ketuai oleh Mohamad bin Awang atau nama gelarannya Mat Gebeng(Beliau dikatakan masih menetap di Seberang Kampong Baru, Kuala Kedah). Dalam orkes ghazal parti tersebut, Mohamad bermain ekodion (Accordion) manakala penolongnya ialah Ramli bin Othman atau Li Seman (sekarang menetap di Kuala Lumpur) bermain biola. Pemain drumnya pula ialah Ibrahim bin Awang atau Im Basah - sekarang tinggal di Kampong Hujung Tanjung, Kuala Perlis.

Lain-lain ahli kumpulan ialah Mohamad bin Jusoh atau Mat Lampok bermain 'bongo', Awang bin Derashid atau Awang Shid (sudah meninggal) bermain gendang panjang, Baharom bin Ibrahim atau Baharom Tok Lijah (sudah meninggal) bermain romba manakala alat muzik kecang-kecang dimainkan oleh sesiapa saja daripada ahli kumpulan tersebut.

Darai iatu penari lelaki yang berpakaian perempuan diaksikan oleh Din bin Mohd Diah (Din Mat Diah) manakala Ramli Bin Othman dan Abdullah bin Din atau Pak Lah India (sudah meninggal) memegang peranan sebagai pelawak.

Kumpulan Ghazal Parti Seberang Kampong Baru ini akan mengadakan persembahan apabila dipanggil oleh pihak yang mengadakan kenduri kahwin atau pun keramaian dengan mengenakan bayaran sebanyak RM 30 satu malam. Persembahan akan bermula pada jam 9 malam hingga 12 tengahmalam dengan bercahayakan lampu gasolin (cap kupu-kupu) sementara microphone pula menggunakan kuasa bateri.

Lagu-lagu yang didendangkan kebanyakannya lagu-lagu irama Arab Padang Pasir saperti :- Allabaladi, Ah ya bina, Aq qau A`la, Yaumin Yaumi, Waiya dan sebagainya. Sementara lagu-lagu Melayu yang didendangkan pula kebanyakannya adalah lagu-lagu P.Ramlee awal 60an dan 50an. Apa yang menariknya ialah Kumpulan ini juga merupakan 'geng korek liang' sukarela apabila ada kematian di Seberang Kampong Baru.

Kumpulan Ghazal Parti ini berpecah pada tahun 1962 di sebabkan ada di antara anggotanya yang berkahwin dan berhijrah keluar dari Kuala Kedah. Selain itu, ada di antara ahli kumpulan ghazal parti ini yang bekerja sepenuh masa dan tidak dapat menumpukan sepenuh perhatian kepada aktiviti seni hiburan ini. Justeru itu tidak hairanlah pada pertengahan tahun 60-an dan awal 70-an apabila terdapat kenduri kahwin atau keramaian, orkes ghazal parti daripada luar Kuala Kedah akan dijemput untuk mempersembahkan ghazal parti di sini. Di antara kumpulan yang sering diundang ialah Ajinda Ghazal Parti pimpinan Idrus Saidi dari Kepala Batas, Seberang Perai dengan pelawaknya Hasan Putu Mayong dan Husin Kachong, Cenderamata Ghazal Parti pimpinan Puteh Hashim dari Sungai Bakau, Ghazal Parti Yan dengan pelawaknya Mat Saad Bubur Kacang manakala Ghazal Parti Chandini Batu Lima, Sik dengan irama hindustan oleh Hamid Khan.


3 comments:

shamsul said...
Minta maaf ... tak tau la saya mat gebeng ahli muzik dulu ... hehehe. Pak lah india meninggal di kuala kedah ka di Pahang. Yang saya kenal anak dia bakar yg main bola tu.
November 9, 2007 9:38 AM

tokduck said...
oh ghazal parti kepala bataih, teringat Ustaz Ramli Sarip (bukan Rockers tu.) tinggal di , Lorong Kenari Merah 2,Taman PKNK, Alor Star.Apa khabar dia sekarang ni... hari tu dengar dia sakit. Salah seorang ahli kumpulan GP Kepala Bataih kalau x silap En. Abd. Halim yang tinggal di Lorong Panglima, Guar Chempedak....anaknya satu kelas dulu Sazali (Paklong), En. Halim pernah mengusahakan Stesen Minyak Shell..melayu pertama mengusahakan stesen minyak sekitar tahun 70an -80an di Daerah Yan. Sesen itu terletak berhadapan dengan Pusat Kesihatan Kecil Guar Chempedak (Kelinik Guar),dekat rumah Pak Menakan...Cikgu apa dah lupa....Berbalik kepada kumpulan GParti dulu lagu-lagu seperti "wai Ya", "Ya Gamil", "Istak na ya albi", "ma'al wen telu" cukup sedap didengar.Ustaz Ramli Sarip yang meminpin G Parti Kg. Pisang, Kota Sarang Semut mampu membawa dengan baik. ...Ya gamil ya gamil li ya gami, A'la hubbak ba li dalil, manakhayyir albi min, yam hayyar albi ma'ad, yam gharrir, fikriwarad,khaifla bu' ti huad.....antara senikatanya. Di Yan juga GParti yang dipimpin oleh Ya Balun juga cukup terkenal dengan "Darai"...di majlis kenduri kahwin
November 9, 2007 7:02 PM

Orang Kampung said...
awai tahun 70an dulu kenduri kawen kat kampung saya mesti ada persembahan ghazal parti pada sebelah malamnya dan kalau tak dak darai tak sah. Darai yang popular pada masa tu, Cik Puteh dengan tarian irama padang pasiaq dan hindustan.Pelawak pulak Mat Saad Buboq Kacang ( la ni dok berniaga sate kat Pantai Murni, Yan )dan Mat Isa Sotong Katok dan juga Yet Lepat Liat. La ni tak dak dah persembahan macam tu. Tinggai kenangan.
November 21, 2007 12:49 PM

Wednesday, July 15, 2009

Kenangan Madrasah Haji Ismail Kuala Kedah

Di seberang jalan berhadapan dengan Masjid Putra di Pekan Kuala Kedah pada sekitar akhir tahun 40-an hingga pertengahan tahun 60-an tersergam sebuah madrasah yang diasaskan oleh Tuan Guru Haji Ismail Ibrahim. Haji Ismail merupakan merupakan seorang tokoh agama tempatan dan pernah belajar di Mekah. Beliau pernah dilantik sebagai 'Councilor' bagi Dewan Undangan Negeri Kedah sebelum Merdeka.


Oleh kerana, masjid utama bagi penduduk Kuala Kedah pada ketika itu terletak di Kampong Ulu (di tepi Sungai Kedah), maka kewujudan madrasah yang dikenali sebagai Madrasah Haji Ismail ini adalah amat bertepatan bagi memudahkan para penduduk di sekitar Pekan Kuala Kedah menunaikan solat lima waktu disamping sebagai pusat pendidikan Agama Islam di kalangan kanak-kanak dan pemuda-pemudi di sekitar.

Bagaimanpun bagi generasi sekarang, bangunan madrasah tersebut kini sudah tiada lagi kerana sudah dirobohkan beberapa tahun yang lalu disebabkan struktur utamanya mengalami pereputan. Bagaimanapun sebelum dirobohkan, bekas madrasah ini pernah disewakan oleh waris Allahyarham Haji Ismail kepada Kedai Runcit Ali yang terletak berhadapan dengan Masjid Putera Kuala Kedah.


Pada pertengahan tahun 60-an bangunan madrasah ini tidak lagi digunakan sebagai tempat berjemaah memandangkan Masjid Putera Kuala Kedah telah dibina berhampiran di seberang jalan. Sejak itu bangunan madrasah hanya digunakan sebagai tempat bermesyuarat khairat kematian atau perjumpaan belia pada masa itu.


Selepas kebakaran besar di Kuala Kedah pada Mac 1968, bahagian tingkat atas Madrasah telah digunakan untuk menempatkan mangsa-mangsa kebakaran dari Kampong Tok Pasai yang kehilangan rumah mereka. Di bahagian bawah pula telah disewakan kepada Mamak Mustafa untuk dijadikan kedai runcit memandangkan kedainya yang terletak di Alor Tok Pasai juga telah musnah dijilat api. Turut menyewa di tingkat bawah di sebelah tepi hadapan kolah besar ialah Mamak Kassim yang menjalankan perniagaan pasembor (dikandar ke kampong-kampong). Pak Dark (Razak Said) anak Pak Said Engineer pula menyewa pada ruang bawah di sebelah kiri madrasah sebagai kedai gunting rambut.


Saya masih ingat lagi ketika masih kecil di awal tahun 60an dimana saya bersama kawan-kawan amat gemar bermain di kawasan madrasah lama ini terutama di kawasan bekas 'kolah' mengambil wuzuk yang terletak di bahagian depan kanan madrasah. Kami juga gemar bermain gasing, guli, guli tohet, pakau gambar dan sebagainya dihadapan madrasah kerana suasananya yang agak teduh serta redup dengan dinaungi pleh Pokok Paku Lima.


Semasa zaman kegemilangannya di sekitar tahun 50-an, Madrasah Haji Ismail sering mengadakan berbagai majlis bercorak keagamaan bagi penduduk Kuala Kedah. Ini termasuklah tradisi majlis membaca Al Quran apabila setiap kali tiba Malam 27 Ramadhan pada setiap tahun. Pada majlis tersebut, Tuan Guru Haji Ismail Ibrahim selaku Imam Madrasah akan menjemput Qari yang terbaik serta terkenal dari daerah-daerah di Kedah untuk memperdengarkan bacaan ayat suci Al Quran kepada orang ramai. Tugas menjemput qari-qari ini diberikan kepada Ustaz Haji Abdulah Hassan bekas imam Masjid Putera, Kuala Kedah. Menurut bapa saudara saya, Haji Othman Hanafiah (Cikgu Non), beliau pernah ditugaskan oleh Tuan Guru Haji Ismail untuk menjemput qari bersama Ustaz Haji Abdullah pada sekitar tahun-tahun selepas Merdeka. Beliau masih ingat, dengan menggunakan motosikal 'Triumph' yang baru dibelinya beliau ke Yan untuk menjemput Haji Ismail Hashim qari yang begitu gah namanya di Utara pada masa itu. Menurut beliau lagi, Ismail Hashim biasanya tidak akan menolak jemputan ke Kuala Kedah meskipun beliau terlebih dahulu dijemput ke majlis yang lain. Ini kerana disamping menghormati jemputan Tuan Guru Haji Ismail, Haji Ismail Hashim juga amat gemar datang ke Kuala Kedah kerana begitu ramai orang hadir di majlis bacaan Quran yang dihadirinya itu. Disamping itu, beliau berkata beliau amat menggemari gulai ikan jenahak masakan orang Kuala Kedah.

Disamping Haji Ismail Hashim, qari lain yang kerap dijemput bersama pada setiap tahun ialah Ustaz Kamarudin Saad Batu Tiga, Ustaz Hamid Desa dan Ustaz Abdul Rahman Masaluhum. Mereka yang dijemput akan memperdengarkan bacaan ayat suci Al-Quran secara bergilir-gilir dari pentas khas di beranda Madrasah yang menghadap Jalan Kuala Kedah. Beribu orang akan duduk bersila dan berdiri di perkarangan madrasah, di atas jalan raya dan di padang bola tapak Masjid Putera, Kuala Kedah sekarang.

Begitulah meriahnya tradisi menyambut malam 27 Ramadhan di Kuala kedah pada era 1950an hingga ke tahun 1962 apabila tradisi ini terhenti dengan sendirinya ekoran bermulanya Tilawah Al Quran Peringkat Kebangsaan dan Antarabangsa di Kuala Lumpur pada tahun tersebut yang disiarkan melalui TV mulai tahun 1963. Qari-qari seperti Ustaz Hamid Desa dan Ismail Hashim tidak lagi dapat memenuhi jemputan Tuan Haji Ismail Ibrahim kerana mereka dipilih mewakili Kedah Darulaman pada Tilawah Al Quran di Kuala Lumpur.


Kini....Tuan Guru Hj.Ismail tiada lagi...madrasah hanya tinggal bekas yang menimbulkan kenangan bagi generasi lama...apa yang tinggal ialah Kampong Madrasah iaitu kampong tempat saya dibesarkan mengambil sempena nama madrasah Tuan Guru Hj.Ismail.

Bot Pukat Jerut Kuala Kedah Selepas Perang Dunia Kedua

Aktiviti menangkap ikan dengan menggunakan pukat jerut merupakan satu pekerjaan yang utama di Kuala Kedah. Menurut cerita, di antara tekong (orang Kuala Kedah menyebut sebagai 'angkong') bot pukat jerut yang terkenal di KualaKedah pada zaman selepas perang ialah Tok Mat Majid, Tuan Haji Endut dan Tok Mat Abas.

Tok Mat Majid ialah bapa kepada Haji Man Kutu manakala Tuan Hj. Endut adalah mertua kepada Tuan Guru Hj.Ismail Ibrahim, seorang guru agama dan tokoh penting di Kuala Kedah pada waktu dulu. Pengkalan (pelantar) bot kedua-dua tekong ini terletak di Kadap iaitu di kawasan Kompleks LKIM Kuala Kedah sekarang. Tok Mat Majid adalah tekong kepada bot puakat jerut KF 29 yang dikenali sebagai 'Darulaman' manakala Tuan Hj.Endut menjadi tekong bot KF 75 yang didaftarkan dengan nama 'Peladang'.


Mengikut cerita, bot Darulaman (KF 29) mempunyai kelainan daripada bot jerut lain iaitu kedudukan tempat jurumudi dan rumah injin yang terletak berasingan dimana jurumudi bagi bot ini terletak di bahagian hadapan (haluan) bot. Hai ini berlaku kerana bot Darulaman pada asalnya adalah bot kargo barangan dari Pulau Pinang.


Pada era pertengahan tahun 50-an muncul tekong-tekong bot seperti Pak Haji Hassan Dunia, Mat Zain Tok Pin dan Pak Chin Mepan. Pada era tahun 60-an pula apabila industri pukat jerut menjadi semakin berkembang maka lahir pula tekong-tekong sepert Haji Man Kutu, Haji Mat Jenin (Ahmad Hassan), Khamis Bakar, Mat Amin, Haji Mat Kaboi, Long Adam (Kampong Baru) Cik Ani (Orang Trengganu) Bang Ya Hj. Ali (Kampong Baru) dan Hj Mad Din Tonteng (Kampong Ulu). Hj Mad Din Tonteng (bapa kepada Haji Dollah dan Cik Amat Lentok) dikatakan mempunyai dua buah bot pukat jerut yang diberi nama "YUSRA " dan "LOMBA".


Selain daripada mereka di atas, tekong bot yang agak terkenal di Kuala Kedah pada era 60-an dan 70-an ialah Haji Ani Congo, Ibrahim Mad Din ( Brahim Pak Kedap), Mud Awang Jaafar, Hj Taib Pak Napi, Pak Mid Pala dan Mat Zin Tok Pin (bapa Cikgu Mud).

Pengkalan atau pelantar bagi bot jerut biasanya terdapat di sepanjang Sungai Kedah iaitu dari 'Kadap' hinggalah ke Kampung Ulu. Dalam sesebuah bot terdapat pelbagai jawatan/hiraki yang wujud iaitu Tekong (nakhoda), tekong No.2 (penolong tekong), engineer dan awak-awak. Bagi industri bot jerut, sistem gaji kepada 'awak-awak' bot adalah berdasarkan gaji harian atau lebih dikenali sebagai 'duit petik'. Duit petik bagi seorang awak-awak pada zaman 60-an dan 70-an dulu adalah sekitar RM 1.50 seorang. Istilah 'duit lauk' pula merujuk kepada imbuhan yang diterima oleh mereka hasil jualan ikan yang ditangkap biasanya sebanyak satu bakul atau dua bakul diberikan oleh taukeh bot sebagai habuan penat lelah. Hasil jualan 'duit lauk' akan di'bedak' (agih) dikalangan awak-awak tersebut.

Pekerjaan sebagai nelayan khususnya awak-awak merupakan pekerjaan utama bagi penduduk Kuala Kedah pada masa itu. Hanya terdapat beberapa orang anak tempatan Kuala Kedah saja yang bekerja makan gaji seperti Cikgu Omar Ahmad, Cikgu Non (Othman Hanafiah), Cikgu Khalid Tok Mat Ketam Besi, Cikgu Mud, Cikgu Non Cha, Cikgu Ani Bakar Alor, Cikgu Ramli Tok Haji Ibrahim, Pak Mat Gula (Tukang Kebun sekolah Seberang Nyonya), Mat Taib Haji Chan Dunia (Pengurus Estet Boustedt) serta beberapa orang lagi.


Di sebalik industri perikanan yang tumbuh dengan pesat di Kuala Kedah pada sekitar tahun 50-an hingga 70-an, lahir pula sumber pendapatan sampingan bagi masyarakat Kuala Kedah iaitu industri membuat bot nelayan. Di antara tukang (pembuat) bot di Kuala Kedah yang paling popular sejak zaman sebelum Jepun hingga ke akhir tahun 60 an ialah arwah datuk saya iaitu Tok Hanafiah bin Abbas. Tok Hanafiah (Napiah) berasal daripada Perlis dan menetap di Kampong Madrasah Hj.Ismail (belakang sekolah Seberang Nyonya). Beliau merupakan tukang bot bagi kebanyakan bot pukat jerut yang beroperasi di Kuala Kedah pada zaman itu. Kecuali bot pukat jerut 'Darulaman' dan 'Peladang' yang dibeli oleh taukeh Cina dari Pulau Pinang, bot-bot jerut selepas itu semuanya dibina oleh Tok Napiah dengan dibantu oleh anak serta anak saudaranya iaitu Ahmad (bapa saya), Ghani dan Mat Zain. Saya masih ingat, berhampiran rumah Tok Napiah terdapat sebuah bangsal yang menempatkan bengkel, mesin pemotong kayu dan bot-bot besar dan kecil yang masih dalam pembinaan. Pada sebelah petang, saya dan sepupu yang lain menggunakan kawasan ini untuk bermain aci-aci, guli tohet dan gasing.

Saya juga masih ingat ketika kecil pada awal tahun 60an, sebuah bot jerut yang siap dibina oleh arwah Tok Wan saya dibawa ke Sungai Kedah melalui Alor Tok Pasai dengan ditolak beramai-ramai (guna pelapik kayu nibung) melalui jalan kecil di tepi Sekolah Kebangsaan Seberang Nyonya, Kuala Kedah. Kemasyhuran beliau sebagai tukang bot di Kuala Kedah juga menarik perhatian orang luar pada awal Tahun 60-an apabila seorang warga Australia datang meminta Tok Wan saya membuat sebuah bot laju untuknya dengan tempoh diberi dua tiga hari saja. Permintaan warga Australia itu bagaimana pun ditolak oleh Tok Wan saya kerana kesuntukan masa selain pada masa tersebut beliau sedang menyiapkan beberapa buah bot pukat hanyut dan pukat senyoh yang ditempah terlebih dahulu oleh penduduk tempatan. Selain daripada berbakat didalam membina bot nelayan, Tok Wan juga mahir didalam membina rumah terutama rumah kampung. Tetapi agak mendukacitakan juga apabila perusahaan membina bot nelayan yang dirintis oleh beliau tidak diwarisi selepas kematiannya pada tahun 1969 disebabkan anak-anak beliau menceburi bidang tugas yang lain.

Sumber Rujukan :
1. Cerita Lisan oleh Allahyarham Haji Othman Hanafiah (Cikgu Non)
2. Cerita Lisan oleh Haji Ahmad Hanafiah (Bapa saya)
3. Sumber daripada Azhar Ahmad (Art Mat Pak Cha)

Kisah Tok Wan Saya

Kuala Kedah pada suatu masa dahulu adalah kawasan penempatan yang kebanyakan penduduknya bergantung kepada laut yakni hidup sebagai nelayan. Mengikut cerita orang tua-tua, pada sekitar awal tahun 1900, industri perikanan di Kuala Kedah didominasi oleh beberapa orang tuan punya bot atau tekong yang tergolong sebagai golongan yang berada dan dihormati di kalangan penduduk.Antara mereka ialah Tuan Haji Endut , Tok Mat Abas dan Tok Mat Majid.

Tok Haji Endut adalah bapa mertua kepada Tuan Guru Haji Ismail Ibrahim iaitu bapa kepada isteri beliau Tok Hajjah Sopiah. Tok Mat Abas adalah datuk kepada Puan Saodah isteri Cikgu Mahmud Mat Zain Tok Pin. Tok Mat Majid pula adalah bapa kepada Haji Man Kutu, seorang tekong bot pukat jerut yang terkenal di Kuala Kedah pada Tahun 60-an.Ketiga-tiga mereka ini amat dihormati serta segani oleh masyarakat Kuala Kedah pada masa tersebut kerana merekalah yang memegang teraju ekonomi yang merupakan sumber pendapatan pendapatan harian utama para nelayan di pekan ini.

Selain daripada bot pukat jerut, ketiga-tiga mereka juga memiliki belat pok yang juga merupakan salah satu kaedah penangkapan ikan pada waktu itu. Justeru bagi memastikan hasil pendapatan daripada pukat jerut dan belat pok milik mereka terjamin dan mendapat pulangan, ketiga-tiga 'tekong' bot tersebut sanggup bersusah payah mendapatkan individu-individu tertentu yang mempunyai sesuatu kepakaran atau kepandaian untuk bekerja dengan mereka. Sebagai contoh Tok Haji Endut dikatakan telah membawa Tok Sharif (suami Tok Zainab) yang berasal dari Kampong Pulau Sayak, Kuala Muda sebagai pembuat belat pok miliknya.
Begitu juga dengan datuk sebelah emak saya iaitu Tok Saad Awang yang berasal dari Balik Pulau juga diambil bekerja oleh Tok Haji Endut khusus untuk membantu beliau. Tok Sharif dan Tok Saad bukan saja diberikan kemudahan tempat tinggal oleh Tok Haji Endut malah mereka telah dijodohkan dengan anak-anak saudara Tok Haji Endut iaitu Tok Nab bagi Tok Sharif manakala Tok Saad telah dijodohkan dengan arwah nenek saya Tok Bedah.

Datuk di sebelah bapa saya pula bernama Hanafiah Abas berasal daripada Kampung Banir Tembus, Sungai Baru, Perlis. Mengikut cerita bapa, sebelum sampai di Kuala Kedah, Tok Hanafiah pernah menetap di Kampong Telok Layang, Teluk Kechai sebelum berpindah ke Kampung Telok iaitu satu kawasan bendang di belakang Sekolah Kebangsaan Cina Pei Shih, Kuala Kedah (waktu itu sekolah ini belum ada lagi) .

Tok Hanafiah mempunyai kemahiran bertukang iaitu membina rumah dan membuat bot. Justeru kerana kemahiran beliau dalam membuat bot, beliau dikatakan telah menjadi rebutan di antara Tuan Haji Endut dan Tok Mat Abas. Tuan Haji Endut dan Tok Mat Abas percaya dengan mengambil Tok Hanafiah sebagai 'pekerja tetap', pasti memberi keuntungan kepada mereka kerana ianya akan memudahkan bagi kerja-kerja menyelenggara dan membaiki bot pukat jerut yang dimiliki mereka. Kedua-dua mereka dikatakan telah menawar berbagai kemudahan kepada Tok Wan saya itu. Akhirnya Tok Mat Abas berjaya selepas beliau menawarkan sebidang tanah sebagai tapak rumah kepada Tok Wan saya dimana rumah tersebut kekal hingga sekarang (Terletak di Kampong Madrasah iaitu di belakang Sekolah Rendah Hj Ismail yang dahulu dikenali sebagai Sekolah Kebangsaan Seberang Nyonya).


Menurut cerita bapa saya, kawasan belakang Sekolah Kebangsaan Seberang Nyonya pada tahun 1930-an ketika itu masih tebal hutannya dan dihuni oleh binatang buas seperti harimau kumbang dan sebagainya. Tidak banyak keluarga yang menetap di situ waktu itu. Tuan Guru Haji Ismail yang berkahwin dengan Hajah Sofiah anak kepada Tuan Haji Endut sekembalinya beliau dari menuntut di Mekah telah membina rumah mereka di tepi Jalan Kuala Kedah berhadapan dengan Masjid Putra Kuala Kedah sekarang. Tok Sharif bersama isterinya Tok Zainab pula membina rumah mereka di belakang rumah Tuan Guru Haji Ismail. Begitu juga dengan Mat Zain Majid yang bertugas sebagai broker tanah di Alor Setar dan isterinya yang saya panggil Tok Su Yom membuat sebuah rumah papan di sebelah kiri rumah Tuan Haji Ismail.
Datuk saya sebelah emak iaitu Tok Saad pula membina rumah di Lorong Kadap, Kampong Tengah iaitu di Jalan Kompleks Majuikan / Pejabat Perikanan Kuala Kedah sekarang. Di rumah itulah saya, adik dan kakak-kakak saya dilahirkan oleh emak.


Demikianlah asal usul bagaimana kedua-dua datuk saya datang ke Kuala Kedah seterusnya membina penghidupan mereka di situ. Seterusnya bapa yang berkahwin dengan emak pada Tahun 1950, telah mendirikan sebuah rumah papan kira-kira 50 meter daripada rumah datuk saya, Tok Hanafiah pada tahun 1958. Pada tahun 1963, selepas kelahiran adik bungsu saya, Rohani, sebuah 'rumah ibu' yang lebih luas telah didirikan oleh bapa. Rumah papan tersebut kemudiannya telah diubahsuai sebanyak dua kali iaitu pada tahun 1983 dan pada 2007.

Monday, July 6, 2009

Kuala Kedah Sebagai Gerbang Negeri Kedah


Pulau Pinang Bayan Lepas,
Kapten Light Menjadi Raja,
Bila Dikenang Perkara Yang lepas,
Hendak Mengalir Si Air Mata....

Mungkin ramai dikalangan Anak Kola Kedah sendiri yang tidak perasan bahawa Pegawai Kolonial Inggeris yang tertera gambarnya di sebelah adalah Anak Kola dan dilahirkan di Kuala Kedah. Anak Kola ini menjadi terkenal juga di zamannya apatah lagi bapanya adalah orang yang selalu disebut di dalam buku tawarikh sebagai 'Orang Yang Membuka Pulau Pinang.William Light adalah anak kedua kepada Sir Francis Light dan pasangannya Martinha Rozells. Beliau dilahirkan pada 27 April 1786 di Kuala Kedah, Malaya.

Kelahiran William Light di Kuala Kedah mungkin kerana pada waktu tersebut bapanya Francis Light sedang dalam usaha memujuk Sultan Kedah untuk menyerahkan Pulau Pinang kepada Syarikat Hindia Timur British.Selepas berjaya mendapat penguasaan ke atas Pulau Pinang, William Light turut dibawa oleh keluarganya ke pulau itu dan sehinggalah beliau berusia 6 Tahun apabila beliau kemudiannya dihantar ke Theberton, Suffolk di England untuk melanjutkan pelajaran. William Light meninggal dunia pada 6 Oktober 1839.

Kehadiran Francis Light di Kuala Kedah pada 1786 dan kelahiran William Light di pekan kecil itu menunjukkan Kuala Kedah merupakan pintu masuk sekaligus pelabuhan perdagangan utama di Utara khususnya bagi Negeri Kedah pada waktu itu. Kuala Kedah bertindak sebagai pelabuhan persinggahan bagi saudagar dari Arab, Gujerat dan dari Mergui Burma. Selepas pembukaan Pulau Pinang, aktiviti ini semakin bertambah dengan Kuala Kedah menjadi hub kepada pusat tukar barang antara Acheh-Pulau Pinang- Perlis-Setoi-Mergui, Burma dan Gujerat.

Bandar Alor Setar yang terletak 7 batu dari Kuala Kedah dibuka pada 1735 dan berkembang selaras dengan kepesatan perdagangan di Kuala Kedah.Selain daripada kelahiran William Light di Kuala Kedah pada 1786, catatan sumber sejarah daripada Persatuan Sejarah Kedah (Tribute to Dato'Haji Wan Shamsudin) menunjukkan bahawa antara peristiwa penting berkaitan Kuala Kedah pada waktu zaman dahulu ialah :-

MAC 1770 - Armada Bugis pimpinan Raja Haji menyerang Kedah melalui Kuala Kedah, memusnahkan Istana Kota Setar dan Balai Besar. Sebanyak 300 pucuk meriam tembaga dirampas dibawa pulang ke Selangor.-
-20 APRIL 1771 - Perjanjian pertama antara Inggeris diketuai oleh Kapten Francis Light dan Sultan Abdullah Mukaram Shah untuk menamatkan pengaruh Bugis di Kedah.
- 12 NOVEMBER 1821 - Angkatan Ligor/Siam menyerang dan menduduki Kota Kuala Kedah. Sultan Ahmad Tajuddin terpaksa berhijrah ke Pulau Pinang dan selanjutnya ke Melaka. Alor Setar tinggal terbiar selama 20 tahun lebih. Kedah di bawah pentadbiran tentera Ligor berpusat di Alor Ganu.
- 10 SEPTEMBER 1851 - J.R Logan, peguam dan juga pengarang tiba di Kuala Sungai Kedah dan memudiki hingga ke Bandar Alor Setar. Dengan gajah yang disediakan oleh Sultan Zainal Rashid Muazam Shah, Logan sempat melawat Makam Diraja Langgar yang menurutnya petani-petani sekitar Alor Setar waktu itu sedang membajak sawah manakala kaum wanitanya sibuk menanam padi.
- 22 OKTOBER 1883 - Father Page, seorang Mubaligh Perancis yang melawat Alor Setar dengan kapal "The Fly" dari Pulau Pinang mencatatkan beliau tiba di muara Sungai Kedah jam 4 petang, kelihatan dua pucuk meriam di benteng pertahanan di situ (Badak Berendam dan Katak Puru lah tuu...). Di Alor Setar dia dibawa melihat Bandar itu melalui enam batang jalan selama 15 minit. Esoknya dia melawat istana Sultan di pinggir Bandar yang terletak dalam sebuah taman seluas seratus ela persegi dipagari tembok setinggi 10 kaki.
- 27 DISEMBER 1899 - William Walter Skeat, sarjana Inggeris dari England tiba di Alor Setar, disambut oleh Tunku Mahmud Shah di Balai Besar. Skeat sempat menemui pasukan Nobat Diraja Kedah dan melawat sekitar Bandar Alor Setar melihat bagaimana orang membuat serunai batang padi di Alor Malai, perusahaan membuat periuk belanga di Alor Merah dan temasya laga ayam di Derga.
- 13 MEI 1890 - Setelah melawat Langkawi dan sempat berburu pelanduk di Dindong (Kuah), King Chualongkoron (Rama V, Thailand) telah tiba di Alor Setar dengan kapalnya (melalui Kuala Kedah), disambut dengan bunyian nobat dan tembakan meriam 21 das. Baginda menginap di Istana Anak Bukit selama tiga malam. Antara tempat yang dilawati baginda ialah Istana Kota Setar dan Makam Diraja, Langgar.

Kuala Kedah Dalam Memori

Blog ini merupakan suatu catatan pengalaman hidup saya sewaktu kecil dan remaja di Kuala Kedah.